Change language English Polski

 

Dobry Rodzic - Dobry Start

Program ma na celu ochron? najm?odszych dzieci przed krzywdzeniem. Specjali?ci FDN udzielaj? konsultacji indywidualnych oraz organizuj? m.in. warsztaty umiej?tno?ci wychowawczych i tematyczne spotkania edukacyjne.

Wi?cej

Materiały dedykowane

Co zamiast klapsa?

Karanie a ponoszenie konsekwencji

Kara to najcz??ciej wybierana metoda wychowawcza, po któr? si?gaj? rodzice, gdy dziecko nie zachowuje si? zgodnie z ich oczekiwaniami. Kara ma nauczy? dziecko w?a?ciwego post?powania, cz?sto przybiera ona form? nakazów, zakazów, rozkazów, bicia, klapsów, manipulacji, krzyków, porówna?, dawania szlabanów, prawienia kaza?, straszenia, przekupywania. Wszystko dla dobra dzieci - po to, aby by?y dobre, umia?y przestrzega? regu? i praw, potrafi?y kocha?, szanowa?y siebie i innych, by?y otwarte, samodzielne, ciekawe ?wiata, szcz??liwe, przyjacielskie, itd.

Stop.
Czy wcze?niej wymienionymi sposobami da si? to osi?gn??? Na pewno NIE.

Kara, cho? na pierwszy rzut oka wydaje si? skuteczna (dziecko zaprzestaje danego zachowania), na d?u?sz? met? jest ma?o przydatna, gdy? poci?ga za sob? wiele skutków ubocznych, widocznych nie tylko na ciele dziecka (siniaki, zranienia), ale tak?e na jego psychice. Kary wywo?uj? u dzieci ró?ne przykre emocje z którymi trudno im sobie poradzi?. Dzieci przestaj? si? zachowywa? w niew?a?ciwy sposób z powodu l?ku, a nie dlatego, ?e zrozumia?y, dlaczego nie wolno czego? robi?. Dlatego zazwyczaj raz wymierzona kara nie wystarcza - dzieci nie rozumiej?, co zrobi?y ?le, wi?c zachowanie, które wywo?a?o kar?, b?dzie si? powtarza?. Cz?sto dzieci ucz? si?, ?e wa?na jest nie zmiana zachowania, ale to, aby nie da? si? przy?apa? rodzicom. Te z dzieci, które nie otrzymuj? od rodziców pozytywnej uwagi, b?d? wr?cz powtarza?y niew?a?ciwe zachowania, w my?l zasady: "lepiej by? skrzyczanym i zbitym, ni? ignorowanym". Dla dziecka najwa?niejsza jest uwaga rodzica, wi?c gdy rodzic skupia si? wy??cznie na z?ym zachowaniu dziecka, powoduje wzmacnianie niepo??danego zachowania.

Co w takim razie robi??
Czy mamy akceptowa? niew?a?ciwe zachowania dziecka?

Nie.
Dziecko musi odczu? konsekwencje swojego z?ego zachowania.
Konsekwencje wychowuj?. Kary rani?.

Konsekwencje s? naturalnym wynikiem zachowania dziecka. Bywaj? pozytywne i negatywne. Pokazuj? dziecku jak nale?y post?powa? i czego wi?cej nie robi?. Aby taka sytuacja mog?a zaistnie?, dziecko musi zna? regu?y panuj?ce w domu. Jest to dla niego bardzo wa?ne, gdy? wiedza o tym, jakie zachowania akceptujemy, a jakie nam si? nie podobaj?, buduje jego poczucie bezpiecze?stwa. Gdy dajemy dziecku odczu? konsekwencje jego zachowania, dajemy mu szans? na zastanowienie si?, jak to zachowanie zmieni?, jak np. naprawi? wyrz?dzon? komu? krzywd?.

Konsekwencje powinny by? sformu?owane jako regu?y zachowania. Nie jest konieczne, aby dziecko (szczególnie ma?e, ze starszym mo?na je ustala? wspólnie) si? na nie zgadza?o - to rodzic je wyznacza. Je?li je ustalimy, powinni?my stanowczo i konsekwentnie ich przestrzega?, a je?li co? w nich zmieniamy, dziecko powinno by? o tym uprzedzone.

Je?li wskazujemy na konsekwencje, powinni?my je odnosi? do konkretnego czynu, zachowania, a nie do dziecka, jako takiego ("jestem z?a, ?e st?uk?e? mój kubek", zamiast: "jeste? niedorajd?").

Warto pami?ta?, aby konsekwencje by?y dostosowane do wieku i mo?liwo?ci dziecka oraz aby do?wiadczenie konsekwencji by?o mo?liwe. Na przyk?ad nie jest mo?liwe, ?eby?my rano, spiesz?c si? do pracy, zostawili dziecko w domu, jako konsekwencj? tego, ?e zbyt wolno si? ubiera. Stwierdzenie "Jak si? zaraz nie ubierzesz, to zostaniesz sam w domu" by?oby straszeniem, a nie wyci?ganiem konsekwencji z zachowania dziecka.

Dzieci najskuteczniej ucz? si? przyjmowania odpowiedzialno?ci za swoje dzia?ania na podstawie konsekwencji w?asnych zachowa?:
• "Je?li tylko bawisz si? jedzeniem, to najwyra?niej ju? si? najad?e? i mo?esz odej?? od sto?u",
• "Je?eli dokuczasz m?odszemu bratu, on nie b?dzie si? z tob? bawi?",
• "Je?li wydasz ca?e kieszonkowe w jeden dzie?, to przez reszt? tygodnia nie b?dziesz mia? ani grosza".

Racjonalne konsekwencje ?amania regu? pomagaj? dzieciom w coraz lepszym ich rozumieniu i przestrzeganiu.

Oto kilka pomocnych sposobów, które warto zastosowa? zamiast karania:

1. Wyra? swoje uczucia, nie atakuj?c charakteru dziecka.
"Z?oszcz? si?, kiedy widz? porozrzucane zabawki w twoim pokoju".

2. Okre?l swoje oczekiwania.
"Oczekuj?, ?e zabawki b?d? posprz?tane."

3. Wska? dziecku, jak mo?e naprawi? z?o.
"Misie pouk?adaj na pó?ce a samochodziki i klocki do pude?ek".

4. Zaproponuj wybór.
"Mo?esz bawi? si? wszystkimi zabawkami, ale musisz je sprz?ta? zanim pójdziesz ogl?da? bajk?. Je?li nie posprz?tasz zabawek, nie b?dziesz móg? ogl?da? bajki. Decyduj sam".

5. Przejmij inicjatyw?.
DZIECKO: Dlaczego telewizor jest wy??czony i nie mog? ogl?da? bajki?
OJCIEC: Ty mi powiedz dlaczego?
Pozwól dziecku samodzielnie znale?? odpowied? na dr?cz?ce je pytanie, dzi?ki temu dostrze?e konsekwencje swojego post?powania.

6. Wspólnie rozwi?? problem.
"Mo?emy ustali?, ?e je?li b?dziesz potrzebowa? pomocy przy sprz?taniu poprosisz mnie o pomoc, a potem wspólnie poogl?damy bajk?".

Autorka: Marlena Tr?bi?ska-Haduch
Grafika: Ewa Brejnakowska-Jo?czyk

 

Je?li chcesz wiedzie? wi?cej o wychowaniu bez klapsa zapoznaj si? z broszur? "Zamiast klapsa - jak z mi?o?ci? i szacunkiem wyznacza? dziecku granice" pobierz broszur?>>