Change language English Polski

Gdzie szukać pomocy?

 

Dobry Rodzic - Dobry Start

Program ma na celu ochronę najmłodszych dzieci przed krzywdzeniem. Specjaliści FDN udzielają konsultacji indywidualnych oraz organizują m.in. warsztaty umiejętności wychowawczych i tematyczne spotkania edukacyjne.

Więcej

Materiały dedykowane

Home Start – wolontariusz w rodzinie

Informacje ogólne 

Home Start to brytyjski program zainicjowany w 1973 r. Ma na celu wsparcie rodzin z małym dzieckiem (0-5 lat) w ich własnych domach. Rodziny regularnie odwiedzają przeszkoleni wolontariusze, którzy sami także są rodzicami, więc mogą podzielić się doświadczeniem w zakresie opieki nad dzieckiem i jego wychowania. Obecnie w Wielkiej Brytanii Home Start współpracuje z ponad 15 000 wolontariuszy, którzy działają w ramach 336 lokalnych programów.  Każdy z lokalnych programów jest zarejestrowany jako oddzielna organizacja pozarządowa. W 2004 r. powstała również organizacja Home Start International, która koordynuje pracę 20 programów w różnych krajach na 5 kontynentach.

Misja i cele

Home Start wierzy, że dzieci potrzebują szczęśliwego i bezpiecznego dzieciństwa i że rodzice odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu swoim dzieciom dobrego startu w życie i w rozwijaniu ich pełnego potencjału. Z tego względu stara się zapewnić wsparcie tym rodzicom, którzy z różnych względów (finansowych, osobistych, zdrowotnych itd.) znajdują się w trudnej sytuacji. Home Start wspiera rodziny w ich własnych domach, tam, gdzie najczęściej wspomniane wyżej trudności występują i gdzie, z drugiej strony, rodzina czuje się najpewniej i najbezpieczniej. Ponadto Home Start pragnie oferować wsparcie rodzinom borykającym się z różnymi problemami, które są mniej zmotywowane do szukania dla siebie pomocy na zewnątrz. Home Start jest też organizacją głęboką zakorzenioną w danej społeczności lokalnej i dąży do włączenia rodzin z małym dzieckiem w życie tej społeczności, poprzez dostarczanie im informacji o dostępnej ofercie i zachęcanie do korzystania z niej.

Jakie rodziny mogą skorzystać ze wsparcia wolontariuszy?

Ze wsparcia Home Start mogą korzystać wszystkie rodziny zamieszkujące daną okolicę, posiadające przynajmniej 1 dziecko poniżej 5. roku życia. Rodziny zgłaszają się do programu Home Start z wielu różnych powodów:

  • ponieważ czują się izolowane w lokalnej społeczności, ich rodzina mieszka daleko, a same nie potrafią nawiązać nowych znajomości;
  • ponieważ przeżywają różnego rodzaju trudności: problemy finansowe, emocjonalne, trudno im zaadoptować się do zmiany, jaka zaistniała w ich rodzinie po narodzinach dziecka, nie wiedzą, jak opiekować się dzieckiem, bo brak im pozytywnych wzorców z własnych rodzin pochodzenia, a także doświadczają trudności związanych z długotrwałą chorobą członka rodziny, uzależnieniami itd.;
  • ponieważ czują, że nie potrafią poradzić sobie z wychowaniem dziecka,  czy z pewnymi jego zachowaniami oraz emocjami, jakie w nich to wywołuje. Szczególnie dotyczy to rodziców samotnie wychowujących dzieci czy rodzin wielodzietnych.

Home Start wspiera również rodziny, w których wystąpiła przemoc domowa, pod warunkiem, że sprawca przemocy nie mieszka już z rodziną.

Home Start nie ogranicza swojego wsparcia jedynie do rodzin biologicznych, oferuje pomoc także rodzinom zastępczym czy adopcyjnym. Niektóre programy lokalne Home Start wspierają też rodziców, którym odebrano dzieci, pod warunkiem, że istnieje szansa, iż rodzice ci mogą prawa do opieki nad dziećmi odzyskać.

Jak rodziny trafiają do programu?

Do lokalnego programu Home Start rodzina może zgłosić się sama (z tej opcji korzysta ok. 25% rodzin), wypełniając formularz zgłoszenia dostępny na stronie internetowej lokalnego programu lub w lokalnej siedzibie programu  Home Start. Rodzinę, za jej zgodą, może też zgłosić przedstawiciel innej instytucji: pracownik społeczny, położna lub pielęgniarka środowiskowa, policjant itd.

Do każdej zgłoszonej rodziny w ciągu ok. 4 tygodni od zgłoszenia udaje się ze wstępną wizytą koordynator lokalnego programu Home Start, najczęściej w towarzystwie jeszcze jednego pracownika (ze względów bezpieczeństwa). Podczas tej wizyty koordynator szczegółowo przedstawia rodzinie założenia programu i wyjaśnia, jakiego rodzaju wsparcia może ona oczekiwać. Ponadto analizuje wraz z rodziną jej potrzeby. Jeżeli oczekiwania i potrzeby rodziny są spójne z założeniami i możliwościami programu, rodzinę obejmuje się wsparciem wolontariusza.

Kto może zostać wolontariuszem?

Plakaty Home Start głoszą  „We don’t need a supernanny!” (Nie szukamy superniani!). Home Start poszukuje wolontariuszy, którzy po prostu sami są rodzicami, zamieszkują tę samą okolicę co wspierana rodzina, dysponują 2-3 godzinami w tygodniu, chcą pomóc innym, wesprzeć w przeżywanych trudnościach, są życzliwi, otwarci, z poczuciem humoru, z szacunkiem podchodzą do innych osób i mogą podjąć zobowiązanie na co najmniej 6 miesięcy.

Jak wygląda rekrutacja wolontariusza?

Każdej osobie, która zgłasza chęć zostania wolontariuszem w programie Home Start przesyłany jest formularz aplikacyjny. Oprócz wypełnionego formularza potencjalny wolontariusz przedstawia zaświadczenie o niekaralności oraz kontakty do dwóch osób, które mogą wystawić mu referencje.

Następnie kandydata zaprasza się na rozmowę. Jeśli jej wynik jest pomyślny, kandydat zostaje zakwalifikowany na kurs przygotowawczy, który obejmuje ok. 40 godzin szkoleniowych. Po kursie przeprowadza się jeszcze jedną rozmowę, po której podejmowana jest ostateczna decyzja dotycząca rozpoczęcia współpracy z daną osobą. Zdarza się, że osoby mimo przejścia całego kursu przygotowawczego nie rozpoczynają współpracy z organizacją.

Jakie zagadnienia obejmuje kurs przygotowawczy?

Kurs Kurs przygotowawczy ma na celu dostarczenie potencjalnym wolontariuszom podstawowej wiedzy i umiejętności z zakresu pracy z rodziną. Standardowo obejmuje następujące bloki tematyczne:

  • Przedstawienie założeń i standardów Home Start    
  • Przedstawienie oferty dla rodzin w danej okolicy
  • Zdrowie psychiczne
  • Stres rodzicielski
  • Praca wolontariusza
  • Wyznaczanie granic relacji wolontariusz/rodzina
  • Umiejętność słuchania
  • Bezpieczeństwo wolontariusza
  • Ochrona dzieci przed krzywdzeniem i zaniedbaniem
  • Wartości i postawy
  • Przemoc domowa
  • Choroba dziecka i jej wpływ na rodzinę
  • Zdrowa dieta i zdrowy tryb życia

Oprócz przekazania wiedzy i przygotowania przyszłych wolontariuszy do pracy z rodziną kurs przygotowawczy stanowi doskonałą okazję do lepszego poznania kandydatów, przyjrzenia się ich postawom i motywacji.

Oprócz kursu wstępnego wolontariuszy zachęca się do udziału w regularnych sesjach szkoleniowych prowadzonych przez cały rok.

Praca wolontariusza z rodziną                              

       Na podstawie analizy potrzeb rodziny oraz biorąc pod uwagę osobowość wolontariuszy, koordynator  lokalnego programu Home Start decyduje, który wolontariusz będzie najlepiej w stanie tym potrzebom sprostać i na tej podstawie wolontariusz dobierany jest do konkretnej rodziny. Podczas pierwszej wizyty w domu rodziny wolontariuszowi towarzyszy koordynator, kolejne wizyty wolontariusz odbywa już samodzielnie.

        Rola wolontariusza w pracy z rodziną polega m.in. na:

  • wysłuchaniu członków rodziny, zapewnieniu im emocjonalnego wsparcia;
  • pomocy w czynnościach pielęgnacyjnych dziecka (przewijaniu, kąpieli, karmieniu, układania dziecka do snu itd.);
  • wspólnej zabawie z dzieckiem, nauce rodziców spędzania czasu z dzieckiem – podczas zabawy, spacerów, wspólnymi spędzanego czasu itd.;
  • wzmocnieniu potencjału rodzicielskiego rodziców oraz kształtowaniu postawy rodzicielskiej;
  • przekazaniu informacji o dostępnej ofercie placówek, w których rodzina może skorzystać z pomocy i zachęcaniu do skorzystania z niej;

Wolontariusz z reguły nie opiekuje się dzieckiem pod nieobecność rodziców, nie wykonuje również ciężkich prac domowych (pranie, prasowanie, sprzątanie, gotowanie itd.).

Wolontariusz odwiedza rodzinę tak długo, jak jest to potrzebne (przeważnie od 3 miesięcy do 1,5 roku), w wymiarze około 2-3 godzin raz w tygodniu.

Wolontariusza obowiązuje zasada poufności, chyba że nabierze on uzasadnionego podejrzenia, że zagrożone jest dobro dziecka (jego dobrostan psychiczny i fizyczny). Wtedy zobowiązany jest do poinformowania koordynatora Home Start i odpowiednich służb (podejmowana jest interwencja w celu ochrony dziecka). Rodziny od początku informowane są o tej zasadzie.

Monitorowanie i ewaluacja

Wolontariusz podczas swojej pracy z rodziną może liczyć na stałe wsparcie ze strony koordynatora, ma jego numer telefonu, może w każdej chwili się  z nim skontaktować.

Po każdej wizycie u rodziny wolontariusz sporządza krótką notatkę. Co 6 tygodni wolontariusz spotyka się indywidualnie z koordynatorem w celu omówienia pracy z rodziną. Ponadto co 3 miesiące organizowane jest spotkanie superwizyjne ze wszystkimi wolontariuszami. Pierwsza jego część poświęcona jest na omówienie ewentualnych trudności, na które natknęli się wolontariusze. Podczas drugiej części organizowane jest szkolenie na określony temat. Tematy tych szkoleń są wcześniej ustalane wspólnie z wolontariuszami. 

Ponadto koordynator programu co 6 tygodni spotyka się również z rodziną w celu poznania jej opinii na temat pracy z wolontariuszem, ponownie analizuje potrzeby danej rodziny.  

Zarządzanie programem

Nad prawidłowym zarządzaniem programem czuwa Zarząd (Management Committee lub Trustee’s Committee). Członkowie zarządu wywodzą się z różnych profesji, swoje funkcje w zarządzie pełnią woluntarystycznie. Zarząd spotyka się średnio raz na 6 tygodni. Wyznacza kierunek rozwoju programu, dba o jego jakość, angażuje się w pozyskiwanie funduszy, promocję, zatrudnia nowych pracowników, pełni wobec nich funkcję doradczo - superwizyjną.

Nad codzienną realizacją programu czuwa menadżer i koordynatorzy. W zależności od potrzeb i możliwości niektóre programy zatrudniają specjalistów od takich zagadnień jak: praca z rodzinami doświadczającymi przemocy, ochrona dzieci przed krzywdzeniem, praca z nastoletnimi rodzicami i in. Osoby te pełnią funkcję koordynatora dla wolontariuszy, którzy pracują z rodzinami o danej specyfice, ponadto często prowadzą specjalne grupy warsztatowe.

Więcej informacji o programie w języku angielskim można znaleźć na stronie: www.homestart.org.uk oraz www.homestartinternational.org.

Opracowała: Renata Szredzińska